agorailliria

Ne Greqine e lashte, e cila prezantohej si asambleja e te Lireve, thirrej keshtu per njohjen dhe prezantimin e Gjeneralve dhe Princerve. Kjo asamble sherbente per te mbledhur ne sheshin qendror te qytetit, pasi kjo e funditdominohesh net e njejten menyre, duke u bere qendra e jetes ekonomike, politike dhe kulturore.

Eshte jo vetem nje qender ekonomike , por dhe morali I shenjte I qytetit;ne AGORA organizohej populli, sa here qe kishte fest ate medha fetare, dhe po nga atje procesonin mbledhjet:ne Panathinaikos procesioni fillonte nga Leocorion,ne AGORA, per te arritur me pas ne Akropol.

Keshtu atje organizoheshin festat fetare, ritet solemne, zhvilloheshin procese,beheshin diskutime me tematika te ndryshme, dhe ne to mund te merrnin pjese te gjithe qytetaret per te shprehur opinionin e tyre. Kush kishte bere krime ose kishte marre denime te renda nuk mund te hynte ne zonat e shenjta, keshtu evitonte vendet e shenjta ne AGORA.

Ne epoken arkaike,kur pjesa me e madhe kulturore ishte e dominuar nga nje tradite gojore,ishte pikerisht AGORA vendi ku rapsodet e AEDI interpretonin krijimet apo poemat Homerike: te cilat ishin nje deshmi Senofane e ketyre prezantimeve ne menyren greke si dhe forca kryesore e Sofies e cila ishte ne AGORA qe vete Sokrati, nje nga deshmitaret me te medhenj te filozofise, shpjegon pikerisht idene e tij dhe perballjet me njerezit, duke zhveshur entuziasmin me armet e ironies e konfuzitetit e per disa motive qe AGORA prezantonte rrenjet tona me te vjetra antike e kulturore ne momentin qe lindi zhvillimi forma me e larte e mendimit oksidental, ku mendimtaret me te medhenj,mesuan dhe studjuan pasionin me te madh per njerezimin, keshtu do te mbahet mend dhe Protagora platonic “Une jam I apasionuar pas te mesuarit,por fshati dhe pemet nuk jane ne gjendje te me mesojne asgje,ndersa mesoj nga burrat ne qender te qytetit.”

Eshte zemra e polisit,pika dominuese e jetes politike qytetare, atje jepen e merren lajme,behen komente, gjykime kolektive mbi burrat ose mbi gjera te mundshme per te cilat ne AGORA mund te perfundosh ne burg,vend mbi te gjitha e ekzekutimeve kapitale, dhe rezidenca e te Njembedhjeteve, magjistratura e larte e policies. Se bashku me ndertesat kryesore publike ngrihen ne AGORA dhe shume tempuj perendish: Leocorion, tempulli I Apollo Patroo, rrethaku I shenjte I Eaco,dhe porti I Zeusit Shpetimtar.

Ketu dhe altari, si ai I ngritur per Zeusin, ose statujat objektet e kultit, si ato te eponimit. Nje altar I te dymbedhjeteve, I ngritur nga Pisistrato, ne piken peridionale te zones jugore, prezanton qendren e qytetit, ndersa ne piken tjeter te sheshit ishte pozicionuar nje pjese e Misericordia (Fatkeqesis )

Gjithecka rreth sheshit eshte e rezervuar per evente publike,Tholus,rezidenca e Pritanit,vendi ku mblidhej Keshilli I te 500-qindeve, Metroja,tempulli I Cibele, godina e archives shteterore, dhe godinat ku akomodoheshin magjistratet.

Persa I perket aspektit planimetrik,ishin dy tipe te AGORAS: ai arkaik dhe ai Jonik

I pari ishte I vecuar nga rruget, keshtu rugetimi ishte nderprere nga portet, ndersa I dyti ishte I zevendesuar nga portet vende te posacme te cilat ishin te lidhura midis tyre ne menyre qe te krijonin anekse te vecanta kalimi.

Pa mendo,paisjen e porteve,aq shume sa I bene ato elementet esenciale e karakteristike, per nje komoditet me te madh llogjistik, duke vendosur keshtu,ata qe ishin te interesuar, per tu pershtatur si politikes fetare dhe tregtis per te riparuar nga dielli e nga shiu.

Pas permbledhjes se shkrurter kohore te AGORES, eshte shume e implikuar motivi per te cilin eshte zgjedhur kjo kohe ne emer te bashkepunimit,qe kontribuon ne zhvillimin cultural e civil te qytetareve, ne kerkim te zbulimeve te traditave e aspekteve historiko-kulturore te Calabris, por edhe favorizimin ezhvillimit te aktiviteteve kulturore te cilat dimostrojne, tipe figurative, paraqitje, prezantime, iniciativa teatrale e koncerte.